حکایتی از مولانا

کر و همسایه رنجور

مردی که گوش هایش به درستی نمی شنید وکر بود؛ خواست به عیادت همسایه بیمار خود برود؛ اما قبل از رفتن با خود فکر کرد که هنگام احوالپرسی باید جواب های لازم را بدهد و چون حرف های مریض را نمی شنود ؛ باید پیش ازپیش پرسش های خود را و پاسخ های احتمالی بیمار را بسنجد و آمادگی لازم را داشته باشد. این پیش بینی و سنجش را کاملآ ضروری می دانست؛ زیرا اشتباه در پاسخ و یا دادن جواب ناشایسته خود یک کار نادرست و خلاف آداب و اخلاق است

:صحنه احولپرسی را تصور کرده بود

سوال می کنم که حالت، خوب شده؟

!جواب می گوید: بلی

!می گویم: خدا را شکر

بعد از او می پرسم چه خورده ای؟ و او نام یک غذا را یا خوراک را می گیرد، پس می گویم: نوش جانت!

در آخر سوال می کنم که طبیب معالج شما کیست؟ و او نام یک طبیب را خواهد گرفت. پس از می گویم که قدمش نیک است.

اما وقتی نزد مریض می رود و سوال های پیش بینی شده را مطرح می کند ، سوال و جواب ای شکل را به خود می گیرد:

چطور هستی ؟-

!در حال مرگ-

خدا را شکر-

چه خورده ای؟-

!مرض که سخت بر آشفته شده بود ، گفت: زهر

!نوش جانت-

طبیب شما کیست؟-

!بیمار که بسیار ناراحت و قهر شده بود گفت: عزرایل

!قدمش نیک است و نزد هر کسی که رفته راحت و آ رامی نصیب او شده-

 نظم این نثر از مولانا می باشد. که مکمل ان این است

آن کری را گفت افزون مايه‏ای                            که ترا رنجور شد همسايه‏ای‏
گفت با خود کر که با گوش گران                         من چه دريابم ز گفت آن جوان‏
خاصه رنجور و ضعيف آواز شد                         ليک بايد رفت آن جا نيست بد
چون ببينم کان لبش جنبان شود                            من قياسی گيرم آن را هم ز خود
چون بگويم چونی ای محنت کشم                         او بخواهد گفت نيکم يا خوشم‏
من بگويم شکر چه خوردی ابا                            او بگويد شربتی يا ماشبا
من بگويم صحه نوشت کيست آن                         از طبيبان پيش تو گويد فلان‏
من بگويم بس مبارک پاست او                             چون که او آمد شود کارت نکو
پای او را آزمودستيم ما                                    هر کجا شد می‏شود حاجت روا
اين جوابات قياسی راست کرد                             پيش آن رنجور شد آن نيک مرد
گفت چونی گفت مردم گفت شکر                         شد از اين رنجور پر آزار و نکر
کين چه شکر است او مگر با ما بد است                 کر قياسی کرد و آن کژ آمده ست‏
بعد از آن گفتش چه خوردی گفت زهر                  گفت نوشت باد افزون گشت قهر
بعد از آن گفت از طبيبان کيست او                       کاو همی‏آيد به چاره پيش تو
گفت عزراييل می‏آيد برو                                   گفت پايش بس مبارک شاد شو
کر برون آمد بگفت او شادمان                            شکر کش کردم مراعات اين زمان‏
گفت رنجور اين عدوی جان ماست                       ما ندانستيم کاو کان جفاست‏
خاطر رنجور جويان صد سقط                            تا که پيغامش کند از هر نمط
چون کسی کاو خورده باشد آش بد                        می‏بشوراند دلش تا قی کند
کظم غيظ اين است آن را قی مکن                        تا بيابی در جزا شيرين سخن‏
چون نبودش صبر می‏پيچيد او                             کاين سگ زن روسپی حيز کو
تا بريزم بر وی آن چه گفته بود                           کان زمان شير ضميرم خفته بود
چون عيادت بهر دل آرامی است                          اين عيادت نيست دشمن کامی است‏
تا ببيند دشمن خود را نزار                                 تا بگيرد خاطر زشتش قرار
بس کسان کايشان ز طاعت گمره‏اند                      دل به رضوان و ثواب آن دهند
خود حقيقت معصيت باشد خفی                            بس کدر کان را تو پنداری صفی‏
همچو آن کر که همی‏پنداشته ست                         کو نکويی کرد و آن بر عکس جست‏
او نشسته خوش که خدمت کرده‏ام                         حق همسايه به جا آورده‏ام‏
بهر خود او آتشی افروخته ست                           در دل رنجور و خود را سوخته ست‏
فاتقوا النار التي أوقدتم                                      إنکم في المعصية ازددتم‏
گفت پيغمبر به يک صاحب ريا                             صل إنک لم تصل يا فتی‏
از برای چاره‏ی اين خوفها                                 آمد اندر هر نمازی اهدنا
کاين نمازم را مياميز ای خدا                              با نماز ضالين و اهل ريا
از قياسی که بکرد آن کر گزين                           صحبت ده ساله باطل شد بدين‏
خاصه ای خواجه قياس حس دون                         اندر آن وحيی که هست از حد فزون‏
گوش حس تو به حرف ار در خور است                دان که گوش غيب گير تو کر است‏

Share your Thoughts about this...

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s